Çelik ve dökme demirde karbon/kükürt nasıl ölçülür?
Çelik, dökme demir ve alaşımlarda karbon ile kükürt, numunenin seramik kroze içinde indüksiyon fırınında oksijen akışı altında yakılması ve oluşan CO2 ile SO2 gazlarının kızılötesi hücrelerde ölçülmesiyle belirlenir. Analiz yaklaşık bir dakika sürer ve sonucun doğruluğu akseleratör seçimi ile kroze temizliğine bağlıdır.
Akseleratör neden gerekir?
Metal numuneler tek başına yeterince hızlı ve tam yanmaz. Tungsten, kalay ve demir esaslı akseleratörler indüksiyon alanında hızla ısınarak numunenin ergimesini ve karbonun tamamen CO2'ye dönüşmesini sağlar. Akseleratör tipi ve miktarı yöntemin parçasıdır: değiştirildiğinde kalibrasyon yenilenmelidir.
| Akseleratör | Tipik kullanım |
|---|---|
| Tungsten (ör. AR027 serisi) | Çelik ve dökme demirde standart kullanım |
| Tungsten/kalay karışımı (AR008) | Zor ergiyen numunelerde yanmayı iyileştirir |
| Kalay (AR076) | Düşük sıcaklıkta ergiyerek akışkanlık sağlar |
| Demir talaşı (AR077) | Düşük karbonlu numunelerde matris desteği |
Kroze ve blank kontrolü
- Seramik krozeler tek kullanımlıktır; tekrar kullanım taşınım hatası yaratır.
- Krozeler kullanımdan önce yüksek sıcaklıkta yakılarak (fire) organik kalıntıdan arındırılır.
- Her partide birkaç boş kroze + akseleratör ölçülerek blank belirlenir ve sonuçtan düşülür.
- Blank değerinin zamanla yükselmesi genellikle akseleratörün nem kapmasına işaret eder.
Doğrulama nasıl yapılır?
Kalibrasyon ve günlük kontrol, matrisi numuneyle uyumlu sertifikalı referans malzemelerle yapılır: çelik için pin veya chip formunda C/S standartları, dökme demir için yüksek karbonlu döküm standartları. ASTM E1019 bu tayinler için yaygın kullanılan referans yöntemdir. Ölçülen değer sertifikadaki aralığın dışına çıkıyorsa önce blank, sonra gaz yolu ve dedektör kararlılığı kontrol edilir.
| Numune tipi | Uygun referans malzeme örneği |
|---|---|
| Düşük karbonlu çelik | AR946 — düşük karbonlu çelik chip CRM |
| Karbon/kükürt pin | AR891, AR512 — C/S pin standartları |
| Dökme demir | AR300, AR319, AR322, AR323 — dökme demir standartları |
| Halka (ring) numune | AR878 — ring standart |
Sıkça sorulan sorular
Karbon sonuçları neden yüksek çıkar?
En sık nedenler: krozelerin yakılmadan kullanılması, akseleratörün nemli olması, yüksek blank değeri ve numune yüzeyindeki yağ/kesme sıvısı kalıntısıdır. Numune yüzeyinin temizlenmesi ve blank'in yeniden belirlenmesi çoğu vakayı çözer.
Numune hazırlığında nelere dikkat edilmeli?
Talaş numunelerde kesme sırasında ısınma ve yağ bulaşması karbonu etkiler; numune yağdan arındırılmalı ve manyetik olmayan kalıntılardan temizlenmelidir. Pin ve chip numuneler ise kullanımdan hemen önce ambalajından çıkarılmalıdır.
CS 744 ile CS 844 arasındaki fark nedir?
İkisi de indüksiyon fırınlı karbon/kükürt analizörüdür. CS 844 üst segment modeldir; gelişmiş sıcaklık ve akış kontrolü sayesinde özellikle çok düşük seviyelerde daha kararlı sonuç verir ve yüksek numune trafiği için otomasyon seçenekleri sunar.
Son güncelleme: 24.08.2026 · Hazırlayan: Sigma Analitik teknik ekibi · Uygulamanıza özel soru için bize ulaşın.